TRẺ CHẬM NÓI CÓ PHẢI LÀ DẤU HIỆU CỦA RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ?

Trẻ chậm nói có phải là dấu hiệu của rối loạn phổ tự kỷ? Đây là băn khoăn phổ biến của nhiều phụ huynh khi nhận thấy con ít nói, chậm giao tiếp hoặc chưa đạt các mốc ngôn ngữ như bạn bè đồng trang lứa. Tuy nhiên, chậm nói không đồng nghĩa với trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Chậm nói có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và cần được đánh giá toàn diện để có hướng can thiệp phù hợp.

Chậm nói là gì?

Chậm nói là tình trạng trẻ phát triển khả năng sử dụng lời nói chậm hơn so với mốc phát triển ngôn ngữ thông thường của lứa tuổi. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, nhưng các mốc ngôn ngữ giúp phụ huynh và nhân viên y tế nhận biết khi nào trẻ cần được đánh giá thêm.

Theo Viện Quốc gia về Khiếm thính và Các Rối loạn Giao tiếp Hoa Kỳ (NIDCD), trong giai đoạn 1–2 tuổi, trẻ thường bắt đầu hiểu các yêu cầu đơn giản, tích lũy thêm từ mới và ghép các từ thành cụm từ. Từ 2–3 tuổi, trẻ thường có thể sử dụng các cụm từ 2–3 từ để giao tiếp, yêu cầu hoặc diễn đạt mong muốn.

Tuy nhiên, việc trẻ nói muộn hơn bạn bè không nên được dùng để tự chẩn đoán một bệnh lý cụ thể. Có những trẻ chỉ gặp khó khăn về phát triển ngôn ngữ và vẫn có khả năng bắt kịp khi được hỗ trợ đúng cách.

Trẻ chậm nói có phải là dấu hiệu của rối loạn phổ tự kỷ?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Chậm nói có thể xuất hiện ở trẻ rối loạn phổ tự kỷ, nhưng đây chỉ là một trong nhiều biểu hiện liên quan đến giao tiếp và tương tác xã hội. Vì vậy, khi đánh giá một trẻ chậm nói, bác sĩ không chỉ quan tâm đến việc trẻ có nói được hay chưa mà còn xem xét cách trẻ giao tiếp, tương tác với người khác, khả năng hiểu ngôn ngữ và hành vi của trẻ.

Một trẻ chậm nói nhưng vẫn chủ động nhìn vào mắt người đối diện, biết chỉ tay để yêu cầu hoặc chia sẻ sự chú ý, biết bắt chước, thích tương tác và có phản ứng phù hợp với người thân có thể có nguyên nhân khác với trẻ chậm nói kèm nhiều dấu hiệu bất thường về giao tiếp xã hội.

Ngược lại, nếu trẻ chậm nói đồng thời có những biểu hiện như ít giao tiếp bằng mắt, ít đáp ứng khi được gọi tên, không hoặc ít sử dụng cử chỉ để giao tiếp, ít chia sẻ sự chú ý với người khác, khó tương tác với người xung quanh hoặc xuất hiện các hành vi lặp đi lặp lại, phụ huynh nên đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn.

Những dấu hiệu cha mẹ nên chú ý ở trẻ

Không phải mọi trẻ có một trong những biểu hiện dưới đây đều mắc rối loạn phổ tự kỷ. Tuy nhiên, sự xuất hiện của nhiều dấu hiệu cùng lúc hoặc tình trạng kéo dài là lý do để phụ huynh đưa trẻ đi khám.

- Trẻ chậm đạt các mốc ngôn ngữ:

Trẻ ít bập bẹ, vốn từ ít, chậm nói từ đơn hoặc chưa biết ghép từ theo độ tuổi có thể là dấu hiệu cần được theo dõi.

NIDCD lưu ý rằng trẻ có khó khăn về ngôn ngữ có thể gặp vấn đề trong việc học từ mới, ghép từ thành câu, hiểu hướng dẫn hoặc tham gia hội thoại.

- Trẻ ít giao tiếp bằng mắt:

Một số trẻ có xu hướng tránh hoặc ít duy trì ánh mắt khi tương tác với người khác. Nếu biểu hiện này đi kèm với khó khăn trong tương tác xã hội, phụ huynh nên cho trẻ được đánh giá chuyên sâu.

- Trẻ không đáp ứng khi được gọi tên:

Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ dường như không chú ý khi người khác gọi, ít phản ứng với lời nói hoặc không quay lại khi được gọi. Tuy nhiên, cần loại trừ các vấn đề về thính giác trước khi đưa ra kết luận.

- Trẻ ít sử dụng cử chỉ để giao tiếp:

Việc chỉ tay để yêu cầu, vẫy tay chào, đưa đồ vật cho người khác hoặc sử dụng các cử chỉ phù hợp là những hình thức giao tiếp quan trọng ở trẻ nhỏ. NIDCD cũng đưa việc giao tiếp bằng cử chỉ vào các mốc phát triển giao tiếp ở trẻ.

- Trẻ có hành vi lặp đi lặp lại hoặc sở thích đặc biệt
Một số trẻ có thể lặp lại một hành động, quá tập trung vào một đồ vật hoặc có sự khó chịu rõ rệt khi thay đổi thói quen. Khi những biểu hiện này đi cùng khó khăn về giao tiếp và tương tác xã hội, trẻ cần được đánh giá rối loạn phổ tự kỷ.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá?

Phụ huynh nên chủ động đưa trẻ đi khám khi nhận thấy con chậm nói rõ rệt so với các mốc phát triển, vốn từ không tăng, mất đi những kỹ năng ngôn ngữ đã từng có, hoặc chậm nói đi kèm những bất thường về giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi.

Đặc biệt, cha mẹ không nên tự kết luận trẻ mắc tự kỷ chỉ dựa trên việc trẻ chưa biết nói. Đánh giá chuyên môn mới là cơ sở để xác định trẻ đang gặp khó khăn ở lĩnh vực nào và cần hỗ trợ ra sao.

Nếu trẻ được xác định có rối loạn ngôn ngữ hoặc rối loạn phổ tự kỷ, can thiệp phù hợp và sự phối hợp thường xuyên giữa chuyên gia với gia đình có vai trò quan trọng trong quá trình hỗ trợ trẻ phát triển các kỹ năng giao tiếp, ngôn ngữ, nhận thức và tương tác xã hội.

Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc – đồng hành cùng trẻ chậm nói và rối loạn phổ tự kỷ

Tại Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc, Khoa Phục hồi chức năng Nhi là chuyên khoa tập trung vào đánh giá và can thiệp các vấn đề phát triển ở trẻ.

Chuyên khoa hiện triển khai các dịch vụ chuyên sâu như can thiệp rối loạn phổ tự kỷ, can thiệp rối loạn ngôn ngữ, chậm nói, phục hồi chức năng cho trẻ bại não, chậm phát triển tâm thần - vận động, hội chứng Down, hội chứng Tic và một số tình trạng khác.

Điểm đáng chú ý là quá trình can thiệp được xây dựng theo tình trạng và nhu cầu của từng trẻ. Trẻ có thể được đánh giá về ngôn ngữ, giao tiếp, nhận thức, vận động và các kỹ năng cần thiết trước khi xây dựng lộ trình hỗ trợ.

Bệnh viện cũng triển khai âm ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng cùng các kỹ thuật công nghệ cao hỗ trợ quá trình can thiệp. Khoa Phục hồi chức năng Nhi được bố trí phòng khám và đánh giá, phòng âm ngữ trị liệu, phòng hoạt động trị liệu, trung tâm phục hồi chức năng công nghệ cao và hệ thống phòng điều trị nội trú.

Bên cạnh nền tảng phục hồi chức năng hiện đại, Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc còn định hướng kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại và công nghệ cao trong chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho trẻ.

Trên đây là một số thông tin giải đáp cho thắc mặc trẻ chậm nói có phải là dấu hiệu của rối loạn phổ tự kỷ không? Nếu bạn cũng có con đang gặp phải tình trạng này và cần hỗ trợ, hãy liên hệ đến Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc qua hotline 0914.755.677 để được tư vấn và đặt lịch thăm khám đánh giá, can thiệp cho trẻ.

Khoa Phục hồi chức năng Nhi – Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc là địa chỉ chuyên sâu đồng hành cùng trẻ chậm nói, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn phổ tự kỷ và các vấn đề phát triển, với định hướng đánh giá và can thiệp phù hợp cho từng trẻ.

-----------------------------------------
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN NGUYÊN PHÚC
"Tinh hoa Y học Cổ phương kết hợp Trí tuệ Nhân tạo"
Hotline tư vấn & đăng ký khám: 0914.755.677
Địa chỉ: Đại lộ 72m, Phường Vinh Hưng, TP. Vinh, Nghệ An (P. Hưng Đông cũ)

Google Maps: https://maps.app.goo.gl/8hvkN1b4Ghu5V3Qq9