NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH SAU ĐỘT QUỴ

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng về vận động, ngôn ngữ, nhận thức cho người bệnh. Sau giai đoạn cấp tính, quá trình chăm sóc và phục hồi tại nhà đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hồi phục và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Tuy nhiên, do thiếu kiến thức hoặc quá lo lắng, nhiều gia đình mắc phải những sai lầm trong quá trình chăm sóc người bệnh sau đột quỵ. Nhận biết và điều chỉnh những sai lầm này sẽ giúp quá trình phục hồi diễn ra an toàn, hiệu quả hơn.

1. Cho người bệnh nằm bất động quá lâu

Một trong những sai lầm phổ biến là cho người bệnh nằm trên giường gần như cả ngày vì lo sợ té ngã hoặc chấn thương. Việc hạn chế vận động kéo dài có thể khiến cơ bắp yếu hơn, tăng nguy cơ cứng khớp, teo cơ, loét tì đè và huyết khối tĩnh mạch.

Tùy vào tình trạng sức khỏe và mức độ di chứng, người bệnh cần được vận động và tập phục hồi chức năng phù hợp. Các bài tập có thể bao gồm thay đổi tư thế, vận động khớp, tập ngồi, đứng hoặc đi lại với sự hỗ trợ khi cần thiết.

Gia đình không nên tự ý cho người bệnh tập những động tác khó hoặc tập quá sức. Chương trình phục hồi cần được đánh giá và hướng dẫn bởi nhân viên y tế.

2. Tự ý tập luyện hoặc xoa bóp không đúng cách

Nhiều gia đình cho rằng xoa bóp mạnh hoặc tập càng nhiều sẽ giúp người bệnh nhanh hồi phục. Tuy nhiên, tập luyện không đúng kỹ thuật có thể gây đau, tổn thương khớp hoặc làm tăng tình trạng co cứng cơ.

Đặc biệt, với người bệnh có yếu liệt một bên cơ thể, các động tác kéo, nâng hoặc xoay chi cần được thực hiện đúng kỹ thuật.

Người chăm sóc nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên phục hồi chức năng. Việc tập luyện cần tăng dần theo khả năng, ưu tiên an toàn thay vì cố gắng đạt kết quả nhanh trong thời gian ngắn.

3. Cho người bệnh ăn uống theo thói quen cũ

Sau đột quỵ, một số người bệnh có thể gặp khó khăn khi nuốt. Đây là tình trạng cần đặc biệt lưu ý vì nếu thức ăn hoặc nước uống đi vào đường thở, người bệnh có nguy cơ sặc, viêm phổi hít và suy dinh dưỡng.

Một sai lầm thường gặp là cho người bệnh ăn quá nhanh, ăn miếng lớn hoặc uống nhiều nước cùng lúc.

Gia đình cần quan sát khả năng nuốt của người bệnh và thực hiện chế độ ăn theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi cần, thức ăn có thể được điều chỉnh về độ mềm, độ đặc và kích thước phù hợp. Trong lúc ăn, người bệnh nên ngồi ở tư thế an toàn và được theo dõi sát.

Nếu thường xuyên ho, sặc, khàn giọng hoặc khó thở khi ăn uống, cần thông báo cho bác sĩ để được đánh giá khả năng nuốt.

4. Tự ý ngừng thuốc khi thấy người bệnh đã ổn

Sau khi xuất viện, một số người bệnh cảm thấy khỏe hơn nên tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc. Đây là sai lầm nguy hiểm.

Sau đột quỵ, người bệnh có thể cần sử dụng thuốc để kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, đường huyết, cholesterol hoặc phòng ngừa tái phát tùy nguyên nhân đột quỵ. Việc sử dụng thuốc cần đúng loại, đúng liều và đúng thời gian theo chỉ định.

Gia đình tuyệt đối không nên tự ý thay đổi thuốc, kể cả khi người bệnh cảm thấy khỏe. Nếu xuất hiện tác dụng phụ hoặc có bất kỳ vấn đề nào khi sử dụng thuốc, cần trao đổi với bác sĩ điều trị.

5. Chỉ tập trung phục hồi vận động mà bỏ qua ngôn ngữ và nhận thức

Di chứng sau đột quỵ không chỉ giới hạn ở yếu liệt. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong giao tiếp, phát âm, ghi nhớ, tập trung hoặc thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Nếu chỉ chú trọng tập tay chân mà bỏ qua những vấn đề này, quá trình phục hồi có thể chưa toàn diện.

Gia đình nên khuyến khích người bệnh giao tiếp, thực hiện những hoạt động đơn giản phù hợp với khả năng và tham gia các chương trình phục hồi chức năng cần thiết. Với người bị rối loạn ngôn ngữ, trị liệu ngôn ngữ có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình cải thiện khả năng giao tiếp.

6. Để người bệnh tự sinh hoạt khi chưa đủ khả năng

Mong muốn người bệnh sớm tự lập là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nếu người bệnh còn yếu, mất thăng bằng hoặc nhận thức chưa tốt, việc tự đi lại hoặc tự tắm rửa, ăn uống có thể làm tăng nguy cơ té ngã và tai nạn.

Người chăm sóc nên đánh giá khả năng thực tế của người bệnh để hỗ trợ vừa đủ. Có thể bố trí tay vịn, ghế tắm, dụng cụ hỗ trợ đi lại hoặc sắp xếp không gian sống an toàn hơn.

Mục tiêu không phải là làm thay hoàn toàn mọi việc, mà là hỗ trợ người bệnh từng bước lấy lại khả năng tự chăm sóc bản thân.

7. Bỏ qua việc theo dõi các yếu tố nguy cơ tái phát

Sau một lần đột quỵ, người bệnh vẫn có nguy cơ tái phát nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt.

Gia đình cần chú ý theo dõi huyết áp và các vấn đề sức khỏe theo hướng dẫn của bác sĩ. Người bệnh cũng nên duy trì chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế muối, chất béo không lành mạnh và các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tim mạch.

Việc tái khám đúng lịch cũng rất quan trọng để bác sĩ đánh giá tiến triển và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần.

8. Chờ đến khi có dấu hiệu nặng mới đưa người bệnh đi khám

Một sai lầm khác là chủ quan trước những dấu hiệu bất thường vì cho rằng đó chỉ là di chứng cũ.

Nếu người bệnh đột ngột xuất hiện méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, mất thăng bằng, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc có biểu hiện bất thường mới, cần nghĩ đến khả năng đột quỵ tái phát và đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu càng sớm càng tốt.

Thời gian có ý nghĩa rất lớn trong điều trị đột quỵ. Không nên tự theo dõi tại nhà hoặc chờ triệu chứng tự hết.

Chăm sóc đúng giúp người bệnh phục hồi tốt hơn

Chăm sóc người bệnh sau đột quỵ là một quá trình lâu dài, cần sự phối hợp giữa người bệnh, gia đình và đội ngũ y tế. Bên cạnh kiểm soát các yếu tố nguy cơ, người bệnh cần được phục hồi chức năng phù hợp, dinh dưỡng đúng cách và hỗ trợ về tâm lý, giao tiếp cũng như sinh hoạt hằng ngày.

Tại Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc, người bệnh sau đột quỵ có thể được thăm khám, đánh giá tình trạng và xây dựng hướng chăm sóc, phục hồi phù hợp với từng trường hợp. Việc kết hợp điều trị và phục hồi chức năng theo chỉ định giúp hướng đến mục tiêu cải thiện khả năng vận động, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Gia đình cũng cần ghi nhớ rằng tốc độ hồi phục ở mỗi người là khác nhau. Không nên nóng vội so sánh người bệnh với những trường hợp khác. Sự kiên trì, động viên đúng cách và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn sẽ là nền tảng quan trọng trong hành trình phục hồi sau đột quỵ.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh cần được thăm khám trực tiếp để có kế hoạch chăm sóc và phục hồi phù hợp.

-----------------------------------------
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN NGUYÊN PHÚC
"Tinh hoa Y học Cổ phương kết hợp Trí tuệ Nhân tạo"
Hotline tư vấn & đăng ký khám: 0914.755.677
Địa chỉ: Đại lộ 72m, Phường Vinh Hưng, TP. Vinh, Nghệ An (P. Hưng Đông cũ)

Google Maps: https://maps.app.goo.gl/8hvkN1b4Ghu5V3Qq9