DÁNG ĐI BẤT THƯỜNG Ở TRẺ: PHÁT HIỆN SỚM - CAN THIỆP KỊP THỜI ĐỂ BẢO VỆ SỰ PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG TOÀN DIỆN

Những bước đi đầu tiên của trẻ là dấu mốc quan trọng phản ánh sự phát triển của hệ thần kinh, cơ và xương khớp. Tuy nhiên, nếu trẻ thường xuyên đi kiễng chân, đi lệch, bước chân không đều hoặc dễ té ngã, phụ huynh không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu của những bất thường về chức năng vận động. Phát hiện sớm, thăm khám đúng chuyên khoa và can thiệp kịp thời sẽ giúp trẻ cải thiện khả năng vận động, hạn chế biến chứng và tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện trong tương lai.

Dáng đi bất thường ở trẻ là gì?

Dáng đi bất thường là tình trạng trẻ có kiểu đi khác với đặc điểm vận động phù hợp theo từng độ tuổi. Những bất thường này có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai chân, diễn ra liên tục hoặc từng thời điểm và đôi khi chỉ được phát hiện khi trẻ tham gia các hoạt động chạy nhảy.
Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:
•    Đi kiễng chân kéo dài
•    Đi khập khiễng
•    Hai bước chân không đều
•    Đi lệch sang một bên
•    Kéo lê chân
•    Hai bàn chân xoay vào trong hoặc xoay ra ngoài quá mức
•    Dáng đi lắc lư hoặc mất cân bằng
•    Thường xuyên vấp ngã khi di chuyển
Ở trẻ mới tập đi, một số biểu hiện có thể là hiện tượng sinh lý và sẽ tự cải thiện khi hệ vận động hoàn thiện. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài nhiều tháng, ngày càng rõ rệt hoặc kèm theo các biểu hiện khác như đau, yếu cơ hay chậm phát triển vận động thì cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

Nguyên nhân nào khiến trẻ có dáng đi bất thường?

Dáng đi bất thường không phải là một bệnh lý mà là biểu hiện của nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, một số nguyên nhân thường gặp gồm:
•    Rối loạn trương lực cơ: Trương lực cơ tăng hoặc giảm bất thường sẽ ảnh hưởng đến khả năng điều khiển các động tác khi đi lại, khiến trẻ đi cứng chân, đi kiễng hoặc mất cân bằng.
•    Mất cân bằng sức mạnh cơ: Một số nhóm cơ phát triển không đồng đều sẽ làm thay đổi trục vận động của khớp gối, hông và cổ chân, từ đó ảnh hưởng đến dáng đi.
•    Bất thường hệ cơ xương khớp: Các dị tật bẩm sinh, lệch trục chi dưới, chênh lệch chiều dài hai chân hoặc biến dạng bàn chân đều có thể khiến trẻ đi không đúng tư thế.
•    Các bệnh lý thần kinh: Một số bệnh lý ảnh hưởng đến não bộ hoặc tủy sống có thể gây rối loạn điều khiển vận động, làm trẻ khó phối hợp động tác khi đi lại.
•    Thói quen vận động chưa đúng: Ở một số trẻ, việc duy trì các tư thế vận động sai trong thời gian dài cũng có thể hình thành các mẫu vận động chưa phù hợp.

Vì sao không nên chủ quan?

Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ vẫn chạy nhảy bình thường nên không cần điều trị. Tuy nhiên, khả năng thích nghi của trẻ rất tốt nên các bất thường ban đầu thường được cơ thể bù trừ.
Theo thời gian, sự bù trừ này có thể tạo áp lực lên các khớp và cột sống, làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về cơ xương khớp khi trẻ lớn lên. Nếu không được can thiệp phù hợp, trẻ có thể gặp các hậu quả như:
•    Đau mỏi chân sau khi đi hoặc chạy
•    Giảm khả năng tham gia các hoạt động thể thao
•    Dễ té ngã, ảnh hưởng đến sự tự tin
•    Hình thành dáng đi sai kéo dài
•    Lệch trục chi dưới
•    Cong vẹo cột sống do tư thế bù trừ
•    Thoái hóa khớp sớm khi trưởng thành trong một số trường hợp
Can thiệp càng sớm, khả năng điều chỉnh càng cao, thời gian điều trị thường ngắn hơn và hiệu quả phục hồi cũng tốt hơn.

Phụ huynh có thể tự kiểm tra những gì tại nhà?

Việc quan sát trẻ mỗi ngày giúp phát hiện sớm nhiều bất thường.
- Quan sát khi trẻ đi bộ: Hãy để trẻ đi chân trần trên mặt phẳng và quan sát:
•    Hai bước chân có đều nhau không?
•    Trẻ có đi nghiêng về một bên?
•    Có kéo lê chân?
•    Có đi kiễng liên tục?
Quan sát khi đứng: Khi trẻ đứng thẳng:
•    Hai vai có cân bằng?
•    Hai hông có ngang nhau?
•    Đầu gối có chụm hoặc vòng kiềng bất thường?
•    Hai bàn chân có hướng giống nhau?
Theo dõi hoạt động hằng ngày: Cha mẹ cũng nên lưu ý nếu trẻ:
•    Ngại chạy nhảy.
•    Hay xin bế khi đi xa.
•    Dễ mỏi chân.
•    Thường xuyên té ngã hơn các bạn cùng tuổi.
•    Than đau đầu gối hoặc cổ chân sau vận động.
Nếu những biểu hiện này kéo dài trên vài tuần hoặc ngày càng rõ rệt, nên đưa trẻ đi thăm khám thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Điều trị dáng đi bất thường như thế nào?

Việc điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây bệnh. Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá:
•    Trương lực cơ
•    Sức mạnh cơ
•    Biên độ vận động các khớp
•    Khả năng giữ thăng bằng
•    Mẫu vận động
•    Dáng đi
•    Khả năng phối hợp hai bên cơ thể
Từ đó xây dựng chương trình can thiệp phù hợp. Các phương pháp thường được áp dụng bao gồm:
•    Tập phục hồi chức năng
•    Điều chỉnh mẫu vận động
•    Tăng cường sức mạnh cơ
•    Cải thiện khả năng giữ thăng bằng
•    Tập phối hợp vận động
•    Kết hợp các phương pháp Y học cổ truyền phù hợp theo chỉ định của bác sĩ nhằm hỗ trợ giảm co cứng cơ, cải thiện tuần hoàn và nâng cao hiệu quả phục hồi chức năng
Điều quan trọng là trẻ cần được theo dõi định kỳ để điều chỉnh chương trình tập luyện theo từng giai đoạn phát triển.

Khoa YHCT - PHCN Nhi, Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc - Đồng hành cùng trẻ trên hành trình phát triển vận động

Với quan điểm "Can thiệp sớm - Phục hồi đúng - Phát triển bền vững", Khoa YHCT - PHCN Nhi, Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc là địa chỉ được nhiều phụ huynh tin tưởng trong thăm khám và điều trị các rối loạn vận động ở trẻ em.
Tại đây, trẻ không chỉ được khám để xác định nguyên nhân của dáng đi bất thường mà còn được đánh giá toàn diện về chức năng vận động thông qua các thang lượng giá chuyên biệt. Bác sĩ sẽ xem xét sự phối hợp giữa hệ thần kinh, cơ và xương khớp, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng độ tuổi, từng nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.
Đối với mỗi trẻ, chương trình phục hồi được thiết kế theo hướng cá nhân hóa, kết hợp giữa các phương pháp phục hồi chức năng hiện đại với các kỹ thuật Y học cổ truyền phù hợp theo chỉ định, giúp tối ưu hiệu quả điều trị, đồng thời tạo điều kiện để trẻ phát triển các kỹ năng vận động một cách tự nhiên và bền vững.
Trong suốt quá trình điều trị, trẻ được theo dõi định kỳ để đánh giá sự tiến bộ, điều chỉnh mục tiêu tập luyện và hướng dẫn phụ huynh các bài tập có thể thực hiện tại nhà. Sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên và gia đình giúp nâng cao hiệu quả phục hồi, đồng thời rút ngắn thời gian can thiệp.
Ngoài điều trị các trường hợp dáng đi bất thường, Khoa YHCT - PHCN Nhi còn tiếp nhận thăm khám và phục hồi chức năng cho nhiều vấn đề liên quan đến phát triển vận động ở trẻ như chậm phát triển vận động, tăng hoặc giảm trương lực cơ, di chứng sau chấn thương, các bệnh lý thần kinh - cơ và nhiều rối loạn chức năng khác.
Hệ vận động của trẻ có khả năng thích nghi và phục hồi rất tốt nếu được can thiệp đúng thời điểm. Vì vậy, ngay khi nhận thấy con có những biểu hiện như đi kiễng kéo dài, đi lệch, bước chân không đều, thường xuyên té ngã hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong quá trình vận động, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chữa trị kịp thời.

-----------------------------------------
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN NGUYÊN PHÚC
"Tinh hoa Y học Cổ phương kết hợp Trí tuệ Nhân tạo"
Hotline tư vấn & đăng ký khám: 0914.755.677
Địa chỉ: Đại lộ 72m, Phường Vinh Hưng, TP. Vinh, Nghệ An (P. Hưng Đông cũ)

Google Maps: https://maps.app.goo.gl/8hvkN1b4Ghu5V3Qq9