CON ĐI CHÂN CHỮ X, HAY VẤP NGÃ: CÓ PHẢI DẤU HIỆU BÀN CHÂN BẸT?

Nhiều cha mẹ nhận thấy con có dáng đi không giống những trẻ khác: hai đầu gối có xu hướng chụm vào nhau, bàn chân xoay ra ngoài, trẻ thường xuyên vấp ngã hoặc nhanh mỏi chân khi chạy nhảy. Không ít phụ huynh cho rằng đây chỉ là đặc điểm phát triển bình thường và sẽ tự cải thiện khi trẻ lớn lên.

Tuy nhiên, những biểu hiện trên đôi khi có thể liên quan đến bàn chân bẹt ở trẻ – một tình trạng khá phổ biến nhưng cần được đánh giá đúng mức độ để xác định có cần can thiệp hay không.

Vậy trẻ đi chân chữ X có phải chắc chắn bị bàn chân bẹt? Vì sao trẻ bàn chân bẹt lại dễ vấp ngã? Khi nào cha mẹ nên đưa con đi thăm khám? Hãy cùng Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Bàn chân bẹt ở trẻ là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc không rõ, khiến phần lớn lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất khi trẻ đứng hoặc đi.

Ở trẻ nhỏ, vòm bàn chân chưa phát triển hoàn thiện nên hình ảnh bàn chân có vẻ phẳng có thể là một phần của quá trình phát triển bình thường. Vì vậy, chỉ nhìn vào hình dáng lòng bàn chân chưa đủ để kết luận trẻ mắc bệnh lý bàn chân bẹt.

Điều quan trọng là cần đánh giá tổng thể cấu trúc bàn chân, tư thế đứng, dáng đi, khả năng vận động và các triệu chứng đi kèm.

Tại Khoa Phục hồi chức năng Nhi – Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc, bàn chân bẹt là một trong những bệnh lý cơ xương khớp ở trẻ được tiếp nhận và can thiệp phục hồi chức năng.

Trẻ đi chân chữ X có liên quan đến bàn chân bẹt không?

Có thể có liên quan, nhưng không phải cứ đi chân chữ X là trẻ bị bàn chân bẹt.

Dáng chân chữ X thường được mô tả khi hai đầu gối có xu hướng hướng vào nhau trong khi hai cẳng chân và bàn chân nằm lệch ra ngoài. Ở một số trẻ, sự thay đổi trục của chi dưới có thể liên quan đến cách bàn chân tiếp xúc với mặt đất và phân bố lực khi đứng, đi lại.

Khi bàn chân có xu hướng đổ vào trong, cơ thể có thể xuất hiện những thay đổi ở trục cẳng chân và khớp gối. Nếu tình trạng này rõ rệt, trẻ có thể hình thành dáng đi kém ổn định, dễ mất thăng bằng hoặc gặp khó khăn khi chạy nhảy.

Tuy nhiên, bàn chân bẹt và chân chữ X là hai vấn đề không hoàn toàn giống nhau. Cha mẹ không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào quan sát bằng mắt.

Một trẻ có dáng chân chữ X có thể không bị bàn chân bẹt; ngược lại, trẻ bàn chân bẹt cũng không nhất thiết phải có dáng chân chữ X.

Vì vậy, khi nhận thấy dáng đi của con bất thường kéo dài, việc thăm khám chuyên khoa sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân.

5 dấu hiệu cha mẹ nên chú ý ở trẻ

Cha mẹ có thể quan sát con trong những hoạt động hằng ngày. Một số dấu hiệu đáng lưu ý gồm:

- Dấu hiệu 1: Dáng đi bất thường

Trẻ có thể đi với bàn chân xoay ra ngoài, bàn chân đổ vào trong hoặc dáng đi thiếu cân đối giữa hai bên.

- Dấu hiệu 2: Thường xuyên vấp ngã

Nếu trẻ liên tục vấp khi đi trên mặt phẳng hoặc thường xuyên mất thăng bằng khi chạy nhảy, cha mẹ nên chú ý.

- Dấu hiệu 3: Nhanh mỏi chân

Một số trẻ không muốn đi bộ đường dài, thường xuyên đòi bế hoặc ngồi nghỉ sau khi vận động trong thời gian ngắn.

- Dấu hiệu 4: Đau chân sau vận động

Trẻ có thể than đau ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc cẳng chân sau khi chạy nhảy, vui chơi.

- Dấu hiệu 5: Giày dép mòn lệch

Quan sát đế giày cũng là một cách đơn giản để cha mẹ nhận biết sự bất thường trong cách trẻ tiếp đất. Nếu phần đế giày bị mòn lệch rõ rệt, đặc biệt ở một bên, đây có thể là dấu hiệu cần được đánh giá thêm.

Lưu ý: Không nên sử dụng riêng một dấu hiệu để kết luận trẻ bị bàn chân bẹt. Chẩn đoán cần dựa trên thăm khám và đánh giá chuyên môn.

Bàn chân bẹt có phải lúc nào cũng cần điều trị?

Đây là vấn đề nhiều phụ huynh quan tâm.

Không phải mọi trẻ có lòng bàn chân phẳng đều cần can thiệp. Ở trẻ nhỏ, vòm bàn chân có thể chưa phát triển hoàn chỉnh và hình dạng bàn chân có thể thay đổi theo quá trình trưởng thành.

Điều cần quan tâm là bàn chân bẹt có gây ra đau, hạn chế vận động, mất cân bằng, thay đổi dáng đi hoặc ảnh hưởng đến chức năng vận động hay không.

Nếu trẻ không đau, vận động bình thường và không có dấu hiệu bất thường đáng kể, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi theo từng giai đoạn phát triển.

Ngược lại, nếu trẻ có biểu hiện rõ ràng về dáng đi, đau mỏi, hạn chế vận động hoặc bất thường cơ xương khớp đi kèm, trẻ nên được đánh giá để có hướng can thiệp phù hợp.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên cân nhắc đưa trẻ đi khám chuyên khoa khi nhận thấy:

• Trẻ thường xuyên vấp ngã hoặc mất thăng bằng.
• Dáng đi ngày càng bất thường.
• Hai bàn chân có hình dạng hoặc mức độ lệch khác nhau rõ rệt.
• Trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi chân.
• Trẻ hạn chế chạy nhảy, vui chơi vì khó chịu ở chân.
• Giày dép mòn lệch nhiều.
• Trẻ có bất thường khác về hệ cơ xương khớp hoặc vận động.

Việc thăm khám không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn phải điều trị. Mục tiêu trước hết là xác định nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng và theo dõi sự phát triển vận động của trẻ.

Trẻ bị bàn chân bẹt có thể phục hồi như thế nào?

Tùy vào độ tuổi, mức độ bàn chân bẹt, triệu chứng và tình trạng vận động, bác sĩ có thể xây dựng phương án can thiệp phù hợp.

Phục hồi chức năng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ cải thiện khả năng vận động và kiểm soát tư thế.

Một chương trình phục hồi có thể bao gồm:

- Đánh giá tư thế và dáng đi: Bác sĩ và kỹ thuật viên đánh giá tư thế đứng, cách trẻ bước đi, khả năng giữ thăng bằng và vận động của hai chân.

- Các bài tập phục hồi chức năng: Trẻ có thể được hướng dẫn các bài tập phù hợp với độ tuổi nhằm tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện khả năng kiểm soát bàn chân và nâng cao khả năng giữ thăng bằng.

- Hướng dẫn vận động tại nhà: Cha mẹ được hướng dẫn cách hỗ trợ trẻ tập luyện đúng kỹ thuật và duy trì hoạt động phù hợp trong sinh hoạt hằng ngày.

- Dụng cụ hỗ trợ khi cần thiết: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng dụng cụ chỉnh hình hoặc phương tiện hỗ trợ phù hợp với tình trạng của trẻ.

Điều quan trọng là không nên tự ý mua đế chỉnh hình hoặc áp dụng một bài tập cố định cho mọi trẻ, bởi nguyên nhân và mức độ bất thường ở mỗi trẻ có thể khác nhau.

Khoa Phục hồi chức năng Nhi – Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc cung cấp các dịch vụ chuyên sâu cho trẻ gặp các vấn đề về phát triển vận động và cơ xương khớp, trong đó có bàn chân bẹt, bàn chân khoèo và vẹo cột sống.

Bệnh viện định hướng kết hợp các phương pháp phục hồi chức năng với thế mạnh của Y học cổ truyền và nền tảng y học hiện đại, hướng tới xây dựng chương trình can thiệp phù hợp với từng trẻ.

Quá trình thăm khám có thể tập trung vào:

• Đánh giá cấu trúc và tư thế bàn chân.
• Đánh giá dáng đi và khả năng vận động.
• Xác định những bất thường liên quan đến trục chi dưới.
• Đánh giá khả năng giữ thăng bằng.
• Xây dựng chương trình tập luyện phù hợp với độ tuổi và tình trạng của trẻ.
• Hướng dẫn phụ huynh phối hợp tập luyện và theo dõi tại nhà.

Bên cạnh bàn chân bẹt, Khoa Phục hồi chức năng Nhi còn tiếp nhận nhiều vấn đề khác như bại não, rối loạn phổ tự kỷ, chậm phát triển tâm thần – vận động, rối loạn ngôn ngữ và các biến dạng cơ xương khớp ở trẻ.

Phát hiện sớm những bất thường về vận động giúp cha mẹ có thêm cơ sở để theo dõi sự phát triển của trẻ và lựa chọn phương án hỗ trợ phù hợp khi cần thiết. Nếu quý khách có nhu cầu tìm hiểu về bệnh lý hãy liên hệ qua hotline 0913.005.477 để được tư vấn và thăm khám trực tiếp tại Khoa Phục hồi chức năng Nhi trong hành trình chăm sóc và hỗ trợ trẻ phát triển vận động toàn diện.

Đừng bỏ qua những thay đổi nhỏ trong từng bước chân của con – bởi dáng đi hôm nay có thể là thông tin quan trọng về sức khỏe hệ vận động của trẻ.

-----------------------------------------
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN NGUYÊN PHÚC
"Tinh hoa Y học Cổ phương kết hợp Trí tuệ Nhân tạo"
Hotline tư vấn & đăng ký khám: 0914.755.677
Địa chỉ: Đại lộ 72m, Phường Vinh Hưng, TP. Vinh, Nghệ An (P. Hưng Đông cũ)

Google Maps: https://maps.app.goo.gl/8hvkN1b4Ghu5V3Qq9